काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबारका लागि विदेशी मुद्राहरूको आधिकारिक विनिमय दर सार्वजनिक गरेको छ। केन्द्रीय बैंकको पछिल्लो विवरण अनुसार अमेरिकी डलरसहित अधिकांश प्रमुख विदेशी मुद्राहरूको भाउ इतिहासकै उच्च विन्दु नजिक पुगेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अमेरिकी अर्थतन्त्रको मजबुती र भारतीय रुपैयाँको अवमूल्यनको सिधा असर नेपाली रुपैयाँमा परेको हो। नेपाली रुपैयाँ र भारतीय रुपैयाँबीच स्थिर विनिमय दर रहेका कारण डलरको तुलनामा भारु कमजोर हुँदा नेपाली मुद्रा पनि स्वतः कमजोर बन्न पुगेको आर्थिक विश्लेषकहरू बताउँछन्।
नयाँ विनिमय दर अनुसार आजका लागि अमेरिकी डलर १ को खरिद दर १५२ रुपैयाँ १३ पैसा र बिक्री दर १५२ रुपैयाँ ७३ पैसा कायम गरिएको छ।
त्यस्तै युरोपेली साझा मुद्रा युरो १ को खरिद दर १७५ रुपैयाँ ६१ पैसा र बिक्री दर १७६ रुपैयाँ ३० पैसा तोकिएको छ भने युके पाउन्ड स्टर्लिङ १ को खरिद दर २०३ रुपैयाँ ६२ पैसा र बिक्री दर २०४ रुपैयाँ ४२ पैसा रहेको छ। यसैगरी वैदेशिक रोजगारीका लागि नेपाली श्रमिकहरूको प्रमुख गन्तव्यका रूपमा रहेका खाडी मुलुक र मलेसियाका मुद्राहरूको सटहाही दरमा पनि उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ।
नयाँ दर अनुसार साउदी रियाल १ को खरिद दर ४० रुपैयाँ ५३ पैसा र बिक्री दर ४० रुपैयाँ ६९ पैसा कायम भएको छ भने कतारी रियाल १ को खरिद दर ४१ रुपैयाँ ७३ पैसा र बिक्री दर ४१ रुपैयाँ ८९ पैसा पुगेको छ। संयुक्त अरब इमिरेट्सको दिराम र मलेसियन रिंगिटको भाउमा पनि यसै अनुरूप सुधार देखिएको छ।
विदेशी मुद्राको भाउमा भएको यस वृद्धिले नेपाली अर्थतन्त्रमा बहुआयामिक प्रभाव पार्ने देखिन्छ। यसको सबैभन्दा सकारात्मक असर वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीहरूले पठाउने रेमिट्यान्स (विप्रेषण) आयमा पर्नेछ, जसले गर्दा स्वदेशमा रहेका उनीहरूका परिवारले बढी नेपाली रुपैयाँ प्राप्त गर्नेछन्। साथै नेपालबाट हुने सीमित निर्यात र डलरमा आम्दानी हुने पर्यटन क्षेत्रका लागि पनि यो अवसर बन्न सक्छ।
तर, नेपाल आयातमा अत्यधिक निर्भर मुलुक भएकाले डलर महँगो हुँदा नेपाल भित्रिने इन्धन, खाद्यान्न, विद्युतीय सामग्री, औद्योगिक कच्चा पदार्थ र औषधि लगायतका सामानहरूको लागत निकै बढ्नेछ। यसले बजारमा महँगी बढाउने र सर्वसाधारणको क्रयशक्तिमा ह्रास ल्याउने जोखिम रहन्छ।
यसका अतिरिक्त सरकारले वैदेशिक ऋणको सावाँ र ब्याज भुक्तानी गर्दा बढी नेपाली रुपैयाँ खर्चनुपर्ने भएकाले राज्यकोषमाथि थप वित्तीय भार थपिने र व्यापार घाटा अझ फराकिलो हुन सक्ने अर्थविद्हरूको भनाइ छ।
